Telegram có mã hóa đầu cuối không?

Dựa trên trang Câu hỏi thường gặp của chính Telegram, mọi thứ như sau:

• Trò chuyện một-một thông thường: không được mã hóa đầu cuối. Chúng chỉ được mã hóa giữa điện thoại của bạn và máy chủ Telegram, rồi được lưu trên đám mây của Telegram.
• Nhóm: không được mã hóa đầu cuối, và không có cài đặt nào thay đổi được điều đó.
• Kênh: cũng không được mã hóa đầu cuối.
• Trò chuyện bí mật: được mã hóa đầu cuối, nhưng chỉ một-một, chỉ khi bạn tự bắt đầu, và chỉ trên thiết bị mà bạn đã bắt đầu nó.
• Cuộc gọi thoại và video: được mã hóa đầu cuối, kể cả cuộc gọi nhóm.

Vì vậy, nếu bạn chưa từng bắt đầu một Trò chuyện bí mật nào, rất có thể chưa có tin nhắn Telegram nào của bạn từng được mã hóa đầu cuối.

Mã hóa đầu cuối nghĩa là tin nhắn của bạn được khóa lại ngay trên điện thoại của bạn và chỉ có thể mở trên điện thoại của người bạn đang trò chuyện. Mọi thứ ở giữa, kể cả công ty vận hành ứng dụng, chỉ thấy dữ liệu đã bị xáo trộn.

Hãy hình dung như việc gửi thư. Một cuộc trò chuyện trên đám mây thông thường giống như lá thư bạn giao cho bưu điện, nơi người ta mở ra, lưu một bản sao rồi mới gửi tiếp. Mã hóa đầu cuối là một chiếc hộp có khóa mà chỉ người bạn kia mới có chìa. Bưu điện vẫn chuyển nó đi, nhưng không thể nhìn vào bên trong.

Rất nhiều ứng dụng nói rằng chúng “được mã hóa”, và thường thì đúng là vậy, theo một cách nào đó. Câu hỏi thật sự là ai giữ chìa khóa. Với mã hóa đầu cuối, chỉ hai đầu giữ chìa. Với kiểu còn lại, chính máy chủ của ứng dụng cũng giữ chìa, nên họ có thể mở tin nhắn của bạn, kể cả khi họ hứa sẽ không xem.

Muốn tìm hiểu kỹ hơn? Chúng tôi đã viết hẳn một hướng dẫn về cách mã hóa đầu cuối hoạt động.

Trong Trò chuyện bí mật thì không. Trong các cuộc trò chuyện thông thường, Telegram giữ chìa khóa, nên câu trả lời thành thật là quyền riêng tư của bạn phụ thuộc vào Telegram.

Telegram gọi các cuộc trò chuyện thông thường là “trò chuyện đám mây”. Theo lời của chính Telegram, chúng dùng “mã hóa máy khách-máy chủ/máy chủ-máy khách” và được “lưu trữ ở dạng mã hóa trên Đám mây Telegram”. Nói đơn giản: tin nhắn của bạn được bảo vệ trên đường từ điện thoại của bạn đến Telegram, và trên đường từ Telegram đến người bạn kia. Nhưng tại chính Telegram, nó đến ở dạng mà Telegram có thể xử lý. Sau đó nó được lưu lại, mã hóa bằng chìa khóa do Telegram nắm giữ. Telegram cho biết họ chia nhỏ các chìa khóa đó và cất chúng tách biệt với dữ liệu mà chúng bảo vệ.

Đó chính là điều khiến Telegram tiện lợi đến vậy. Toàn bộ lịch sử trò chuyện của bạn hiện ra trên mọi điện thoại, máy tính bảng và máy tính bạn đăng nhập, và bạn có thể tìm lại tin nhắn từ nhiều năm trước trên một thiết bị mới tinh. Điều đó chỉ làm được vì Telegram giữ một bản sao các cuộc trò chuyện của bạn mà họ có thể đọc.

Vậy nên sự đánh đổi rất đơn giản. Với trò chuyện đám mây, quyền riêng tư của bạn phụ thuộc vào cách Telegram vận hành hệ thống của họ. Mã hóa đầu cuối được tạo ra để bạn không phải tin vào hệ thống của bất kỳ ai, chỉ cần tin vào toán học.

Trò chuyện bí mật là nơi Telegram thực sự dùng mã hóa đầu cuối. Theo lời Telegram, “chỉ bạn và người nhận mới có thể đọc những tin nhắn đó”. Một Trò chuyện bí mật hiện ra như một cuộc trò chuyện riêng, nằm cạnh cuộc trò chuyện thông thường của bạn với cùng người đó.

Tuy vậy, chúng đi kèm vài điều kiện:

• Bạn phải tự bắt đầu, với từng người một.
• Chúng chỉ dành cho trò chuyện một-một. Không có Trò chuyện bí mật cho nhóm.
• Chúng chỉ nằm trên một thiết bị. Bắt đầu trên điện thoại thì nó sẽ không hiện trên laptop hay máy tính bảng của bạn.
• Cuộc trò chuyện thông thường với cùng người đó vẫn nằm ngay bên cạnh, nên rất dễ gõ nhầm chỗ mà không để ý.

Trò chuyện bí mật còn có vài tính năng thêm. Telegram cho biết chúng không để lại dấu vết nào trên máy chủ của họ, bạn có thể đặt tin nhắn tự hủy sau một khoảng thời gian, và tin nhắn trong đó không thể được chuyển tiếp.

Bản thân Trò chuyện bí mật thì vững chắc. Vấn đề là chúng chỉ là tùy chọn, nên hầu hết các cuộc trò chuyện không bao giờ dùng đến. Một tính năng bảo mật mà bạn phải nhớ tự bật thì thường cứ nằm ở trạng thái tắt.

Không có cài đặt nào bật mã hóa đầu cuối cho tất cả các cuộc trò chuyện của bạn. Bạn chỉ có thể bắt đầu Trò chuyện bí mật với từng người một. Đây là cách làm, trên cả iPhone và Android:

1. 1Mở cuộc trò chuyện với người bạn muốn nói chuyện riêng tư, rồi chạm vào tên họ ở trên cùng để mở trang hồ sơ.
2. 2Mở menu trên trang hồ sơ và chọn bắt đầu Trò chuyện bí mật. Bạn cũng có thể soạn một tin nhắn mới và chọn tạo Trò chuyện bí mật mới.
3. 3Nếu họ đang không trực tuyến, bạn sẽ thấy thông báo rằng ứng dụng đang chờ họ trực tuyến. Trò chuyện bí mật bắt đầu khi điện thoại của họ kết nối và hai bên đã trao đổi khóa.
4. 4Từ đó trở đi, hãy dùng cuộc trò chuyện mới có biểu tượng ổ khóa bên cạnh. Cuộc trò chuyện cũ của bạn với họ vẫn giữ nguyên, và vẫn không được mã hóa đầu cuối.

Lặp lại các bước này với từng người bạn muốn nói chuyện riêng tư, và nhớ rằng Trò chuyện bí mật chỉ nằm trên chiếc điện thoại mà bạn đã bắt đầu nó. Với nhóm thì hoàn toàn không có cách nào.

Telegram cung cấp cho mỗi Trò chuyện bí mật một khóa mã hóa mà bạn có thể kiểm tra. Mở Trò chuyện bí mật, chạm vào tên người đó và tìm mục khóa mã hóa. Bạn sẽ thấy một hình ảnh và một dòng ký tự được tạo từ khóa của cuộc trò chuyện.

Giờ hãy so sánh chúng với những gì người kia thấy trên điện thoại của họ, tốt nhất là đặt hai máy cạnh nhau hoặc so qua một cuộc gọi. Theo lời của chính Telegram: nếu chúng giống nhau trên cả hai thiết bị, “mã hóa đầu cuối được đảm bảo”. Nếu chúng không khớp, có thể có ai đó đang đứng ở giữa, và bạn không nên gửi gắm bất cứ điều gì riêng tư vào cuộc trò chuyện đó.

Không. Đây là phần khiến mọi người bất ngờ nhất. Rất nhiều người dùng Telegram chủ yếu cho các nhóm: nhóm gia đình, nhóm bạn bè, nhóm công việc, cộng đồng địa phương. Không nhóm nào trong số đó được mã hóa đầu cuối, và không có công tắc nào thay đổi được điều đó, vì Trò chuyện bí mật chỉ dành cho trò chuyện một-một.

Kênh cũng hoạt động như vậy. Với một kênh công khai thì điều đó hợp lý, vì đằng nào ai cũng đọc được. Nhưng nhóm gia đình riêng tư của bạn cũng được lưu trên đám mây của Telegram giống hệt một kênh công khai.

Chỉ bên trong Trò chuyện bí mật. Ảnh, video, tin nhắn thoại và tệp bạn gửi trong một cuộc trò chuyện thông thường hay một nhóm đều được xử lý giống như tin nhắn: được bảo vệ trên đường đi, rồi được lưu trên đám mây của Telegram, nơi Telegram giữ chìa khóa.

Trong Trò chuyện bí mật, ảnh và tệp bạn gửi được mã hóa đầu cuối cùng với tin nhắn. Vậy nên cùng một quy tắc áp dụng cho mọi thứ: những gì bạn gửi chỉ được mã hóa đầu cuối nếu bạn đã bắt đầu Trò chuyện bí mật trước.

Có, và phải công nhận: cuộc gọi là điểm Telegram làm tốt. Theo trang Câu hỏi thường gặp của họ, cuộc gọi thoại và video được mã hóa đầu cuối, và cuộc gọi nhóm lên đến 200 người cũng vậy.

Vậy là cuộc gọi đã được bảo vệ. Chính tin nhắn, thứ mà hầu hết mọi người dùng suốt cả ngày, mới là nơi mã hóa đầu cuối là ngoại lệ chứ không phải quy tắc.

Chính Telegram đã giải thích điều này. Với mã hóa đầu cuối, chìa khóa nằm trên thiết bị của bạn chứ không phải trên máy chủ của Telegram, nên rất khó mang toàn bộ lịch sử trò chuyện sang một thiết bị mới. Vì thế Telegram chọn đám mây cho các cuộc trò chuyện hằng ngày và cung cấp Trò chuyện bí mật như một tùy chọn riêng.

Tuy vậy, cũng nên biết rằng việc này hoàn toàn làm được. Cả WhatsApp và Signal đều giữ các cuộc trò chuyện được mã hóa đầu cuối trên những thiết bị phụ mà bạn liên kết, như laptop. Vậy nên đám mây không phải là cách duy nhất để dùng nhiều thiết bị. Đó chỉ là cách mà Telegram đã chọn.

Đây là một sự đánh đổi thật sự, không phải mánh khóe, và đồng bộ đám mây quả thật rất tiện. Nhưng điều đó có nghĩa là trên Telegram, sự tiện lợi là mặc định còn quyền riêng tư là bước thêm. Các ứng dụng khác đã chọn ngược lại: mã hóa mọi thứ, luôn luôn, và xây dựng phần còn lại của ứng dụng xoay quanh điều đó.

Nếu điều bạn tìm là mã hóa đầu cuối theo mặc định, đây là cách những cái tên lớn so với nhau. WhatsApp và Signal mã hóa mọi cuộc trò chuyện và cuộc gọi theo mặc định, giống như Morse. Điểm khác của Morse nằm ở bước đăng ký: bạn hoàn toàn không cần số điện thoại.

Còn tùy bạn dùng nó để làm gì. Để theo dõi các kênh công khai lớn hay tham gia cộng đồng mở, mã hóa đầu cuối không quan trọng lắm, vì đằng nào nội dung cũng là công khai.

Với những cuộc trò chuyện riêng tư thì lại khác. Hãy nghĩ đến chuyện sức khỏe, tiền bạc, các mối quan hệ, chuyện công việc mà bạn chỉ muốn giữ giữa bạn và người kia. Khi đó bạn cần kiểu mã hóa được bật sẵn theo mặc định, ở mọi nơi, kể cả trong nhóm.

Nếu bạn vẫn tiếp tục dùng Telegram, vài điều sau sẽ giúp an toàn hơn:

• Dùng Trò chuyện bí mật cho mọi chuyện riêng tư, và kiểm tra lại xem bạn có đang gõ đúng cuộc trò chuyện không.
• Bật xác minh hai bước trong phần cài đặt quyền riêng tư và bảo mật, để chỉ một mã gửi đến điện thoại của bạn không đủ để chiếm tài khoản của bạn.
• Trong phần cài đặt số điện thoại, chọn không cho ai xem số của bạn, để người dùng khác không thấy được.
• Đừng bàn chuyện nhạy cảm trong nhóm, vì nhóm không bao giờ được mã hóa đầu cuối.

Và mã hóa bảo vệ những gì bạn nói, chứ không che được việc bạn nói chuyện với ai hay vào lúc nào. Đó là một chủ đề riêng gọi là siêu dữ liệu, và cũng rất đáng để tìm hiểu.

Mã hóa chỉ là một phần của quyền riêng tư. Telegram còn cần số điện thoại để đăng ký, và số điện thoại gắn với tên thật của bạn ở rất nhiều nơi: nhà mạng, ngân hàng, danh bạ của bạn bè bạn.

Telegram cho phép bạn ẩn số với người dùng khác, điều đó có ích. Nhưng bản thân tài khoản vẫn bắt đầu từ số đó. Nếu điều này quan trọng với bạn, hãy xem qua bài nhắn tin không cần số điện thoại.

Đây chính là lý do chúng tôi xây dựng Morse theo cách này. Mọi thứ trong Morse đều được mã hóa đầu cuối, ngay từ tin nhắn đầu tiên: trò chuyện một-một, nhóm, ảnh, video, tin nhắn thoại, nhãn dán và cuộc gọi một-một. Không có gì phải bật và không có chế độ bí mật nào phải nhớ, vì chỉ có một chế độ duy nhất.

Bên dưới, Morse dùng Signal Protocol, mang lại cho bạn bảo mật chuyển tiếp, cùng với trao đổi khóa hậu lượng tử (ML-KEM) bổ sung bên trên. Máy chủ của chúng tôi chỉ chuyển tiếp những tin nhắn đã mã hóa mà chúng không thể đọc. Bạn cũng có thể đặt tin nhắn tự hủy sau một khoảng thời gian. Và bạn hoàn toàn không cần số điện thoại hay email để đăng ký: bạn nhận một Morse ID, và bạn quyết định ai được biết nó.

Bạn đang chuyển từ Telegram sang? Đây là so sánh Morse và Telegram, đặt cạnh nhau. Trang bảo mật của chúng tôi có thêm chi tiết, và nếu muốn tìm hiểu thật sâu thì có sách trắng bảo mật của Morse (bằng tiếng Anh).